Santosha – tevredenheid vanuit de yogafilosofie
In een wereld waar alles sneller, beter en meer moet, lijkt tevredenheid soms ver weg. We streven naar succes, perfectie en controle – en raken teleurgesteld als het anders loopt dan verwacht. Maar in de yogafilosofie bestaat er een krachtig tegengif voor deze onrust: Santosha, wat ‘tevredenheid’ betekent.
Wat is Santosha in de yogische traditie?
Santosha is één van de vijf Niyama’s uit het achtvoudige pad van Patanjali (beschreven in de Yoga Sutra’s). De Niyama’s zijn richtlijnen voor innerlijke discipline en zelfontwikkeling. Santosha nodigt ons uit om tevreden te zijn met wat er is – niet uit passiviteit, maar uit acceptatie van het huidige moment.
Santosha betekent: tevreden zijn zonder verlangen naar meer of anders, zelfs als het leven niet loopt zoals gehoopt. Het betekent erkennen wat er wél is, ook als er pijn of teleurstelling is. Het gaat niet over opgeven, maar over rust vinden in wat is.
Santosha in de praktijk – vooral als het tegenzit
Wanneer alles goed gaat, is tevredenheid misschien makkelijk. Maar de ware kracht van Santosha komt naar voren wanneer het leven tegenzit. Denk aan verlies, ziekte, werkstress, relatieproblemen of simpelweg dagen waarop niets lijkt te lukken. Juist dan is Santosha geen vanzelfsprekendheid, maar een bewuste keuze.
De praktijk van Santosha begint met aanwezig zijn in het nu. Niet vluchten in ‘wat als’ of ‘wat had moeten zijn’. Maar ook: mildheid ontwikkelen voor jezelf en je situatie, zonder oordeel. Door ruimte te maken voor wat er nu is, zonder ertegen te vechten, ontstaat innerlijke rust – en dat is de voedingsbodem van tevredenheid.
Hoe beoefen je Santosha?
Tevredenheid kun je trainen – net zoals spieren of ademhaling. Enkele manieren om Santosha te beoefenen:
Dagelijkse dankbaarheidsoefening: schrijf elke dag 3 dingen op waarvoor je dankbaar bent – hoe klein ook.
Mindfulness: leer je aandacht te brengen naar het huidige moment zonder oordeel.
Zelfcompassie: wees vriendelijk voor jezelf bij tegenslag in plaats van streng of kritisch.
Loslaten van vergelijken: focus op jouw pad, niet dat van anderen.
Aanwezig zijn in je lichaam: yoga en ademhalingsoefeningen helpen om te aarden in het nu.
Stoelyoga kan hier heel ondersteunend in zijn – zeker voor mensen met beperkte mobiliteit, weinig tijd of die op zoek zijn naar zachtheid in hun beoefening.
5 yoga-oefeningen voor meer tevredenheid (Santosha)
Hieronder vind je vijf toegankelijke oefeningen die je op een stoel kunt doen om meer rust, bewustzijn en tevredenheid te cultiveren.
1. Aandacht voor de adem (3 minuten)
Doel: Aanwezig zijn in het nu, kalmeren van het zenuwstelsel.
Ga rechtop op een stoel zitten, voeten stevig op de grond.
Leg je handen losjes op je bovenbenen.
Sluit je ogen of laat je blik zacht rusten.
Breng je aandacht naar je ademhaling.
Voel hoe de adem in- en uitstroomt, zonder deze te willen veranderen.
Herhaal in gedachten op de inademing: “Ik adem in”, en op de uitademing: “Ik adem uit”.
Laat gedachten komen en gaan – telkens keer je zacht terug naar de adem.
Santosha in actie: je bent tevreden met de adem zoals die is, zonder te forceren.
2. Zachte neigingen met de romp (Cat-Cow op de stoel)
Doel: Spanningen loslaten, het lichaam wakker maken.
Zit op de rand van je stoel, voeten plat op de grond.
Leg je handen op je knieën.
Adem in en breng je borst naar voren, kijk iets omhoog – rug hol (stoel-koe).
Adem uit en maak je rug bol, kin naar de borst (stoel-kat).
Beweeg op het ritme van je adem – 5 tot 8 ademhalingen.
Je beweegt met aandacht en accepteert het lichaam zoals het nu is.
3. Dankbare armcirkel
Doel: Verbinden met dankbaarheid, openen van het hartgebied.
Zit stevig met rechte rug.
Adem in en breng je armen via opzij omhoog, handpalmen raken elkaar boven je hoofd.
Adem uit en breng de handen samen voor je hart.
Herhaal dit langzaam 5 keer.
Elke keer dat je je armen omhoog brengt, denk aan iets waar je dankbaar voor bent.
Dankbaarheid helpt je te focussen op wat er wél is, ook op moeilijke dagen.
4. Oefening in loslaten (schouderrollen)
Doel: Spanning loslaten, symbolisch mentaal ‘loslaten’.
Adem in en trek je schouders omhoog richting je oren.
Adem uit en laat ze met een zucht vallen.
Herhaal 5 tot 8 keer.
Daarna rol je je schouders langzaam naar achteren – voel hoe spanning verdwijnt.
Loslaten van fysieke spanning helpt om ook mentale weerstand te verzachten.
5. Zelfcompassie via hand op het hart
Doel: Zelfacceptatie en vriendelijkheid ontwikkelen.
Leg één hand of beide handen op je hart.
Sluit je ogen.
Adem langzaam in en uit.
Herhaal zachtjes een zin zoals: “Ik ben genoeg zoals ik ben” of “Het is oké om het nu moeilijk te hebben.”
Blijf 1-2 minuten zo zitten.
Deze oefening brengt je terug naar zachtheid en innerlijke rust.
Paula heeft speciaal voor jou een video opgenomen met het thema Santosha. Klik op de grijze button om naar ons YouTube kanaal te gaan!
Slotgedachten
Santosha is geen eindpunt, maar een dagelijkse oefening. Het vraagt om bewustwording, acceptatie en een open hart. Door kleine rituelen van dankbaarheid, adem en beweging kun je zelfs in moeilijke tijden verbinding maken met tevredenheid. Niet omdat alles perfect is – maar omdat jij bereid bent om te zien wat er al is.
Laat stoelyoga jouw anker zijn in de storm – een manier om op adem te komen, om tevreden te zijn met je lichaam, je adem, je leven zoals het nu is.
“Tevredenheid is een innerlijke houding die je vrede geeft, zelfs als het leven niet meewerkt.”
Namasté
Volg online stoelyoga met ons online lessenpakket. oefen waar en wanneer je wilt. Perfect voor elke dag: lessen voor ochtend, avond, achter je bureau, voor soepele nek en schouders, meer energie, focus en mindful breaks. Gun jezelf elke dag Stoelyoga en voel je fitter, gezonder en rustiger! Start nu!
