Hoe bewust kauwen kan helpen voor je lichaam en brein
Sta je er wel eens bij stil hoe je eet? Vaak eten we gehaast of gedachteloos, en dat is jammer, want de manier waarop we kauwen heeft verrassend veel invloed op ons lichaam en zelfs ons brein. Professor Erik Scherder, een bekende neuropsycholoog, benadrukt de voordelen van goed kauwen op onze hersenen. In dit blog vertel ik wat aandachtig kauwen jouw te bieden heeft en hoe je dit kan toepassen in een yogales.
Kauwen voor een goede spijsvertering
Kauwen lijkt misschien simpel, maar het is de allereerste stap in het verteringsproces en legt de basis voor hoe goed je lichaam voedsel opneemt. Bij het kauwen maal je het eten fijn en meng je het met speeksel, dat vol zit met enzymen die helpen om voedingsstoffen af te breken. Kauw je te snel en te weinig, dan blijft er minder speeksel gemengd met het eten, waardoor voedingsstoffen minder goed worden opgenomen. Resultaat? Een opgeblazen gevoel, winderigheid, en misschien een zwaar gevoel na de maaltijd. Door bewust en rustig te kauwen, geef je je lichaam de tijd om speeksel aan te maken. Dit zorgt ervoor dat eten gemakkelijker door te slikken is, beschermt je mond en tanden, en zorgt ervoor dat je voedingsstoffen beter opneemt.
De kracht van rustig kauwen
Langzaam eten en goed kauwen geven je brein de kans om een verzadigingshormoon aan te maken. Dit proces duurt ongeveer 15 tot 20 minuten, en door rustig te eten voel je je eerder voldaan. Dit is niet alleen prettig als je je gewicht in balans wilt houden, maar geeft je lichaam ook de ruimte om zich op een natuurlijke manier vol te voelen. Uit Japans onderzoek blijkt bovendien dat langzaam eten je lichaamstemperatuur verhoogt tijdens de vertering, wat bijdraagt aan extra energieverbruik en helpt bij gewichtsbeheersing. Met elke maaltijd waarin je de tijd neemt, geef je je lichaam dus een boost en voorkom je dat je onbewust te veel eet.
Een workout voor je kaakspieren
Je kaakspieren hebben, net als de rest van je lichaam, beweging nodig om sterk te blijven. Door je eten te kauwen train je deze spieren. Dit is belangrijk, want als je te snel doorslikt of te weinig kauwt, kunnen je kaakspieren verzwakken, wat je gebit kwetsbaar maakt. Goed kauwen ondersteunt dus de kracht van je kaak en behoudt de stevigheid van je tanden.
De wetenschap achter bewust kauwen
Professor Erik Scherder (hoogleraar Klinische Neuropsychologie) legt uit dat goed kauwen de doorbloeding in de hersenen verhoogt. Tijdens het kauwen stijgt je hartslag een beetje, wat leidt tot een betere toevoer van glucose en zuurstof naar de hersenen. Vooral het gebied van de hippocampus, ook wel het ‘geheugencircuit’ van de hersenen, profiteert hiervan. Dit deel van het brein speelt een essentiële rol in het vormen van herinneringen en heeft baat bij de verhoogde bloedtoevoer die ontstaat door actief kauwen. Scherder legt uit dat wanneer je minder goed kauwt, de hippocampus minder goed reageert, wat op de lange termijn gevolgen kan hebben voor je geheugen. Je wordt van kauwen niet direct slimmer, maar wel sneller. Scherder moedigt scholieren en studenten aan om 20 minuten op kauwgom te kauwen voordat ze een examen of toets moeten maken. Je bent zo niet alleen sneller, maar ook je geheugenfunctie wordt beter.
Kauwen in de yogales
Een favoriete oefening in mijn yogalessen is mindful kauwen. In het klooster van Thich Nath Hahn heb ik geleerd om 30x te kauwen op 1 hap. Daar eten we in stilte waardoor je het eten veel beter proeft en het komt de spijsvertering ten goede. Tegen het einde van mijn yogales mogen de deelnemers een stukje gedroogd fruit, Engels dropje of winegum uitkiezen. (Je hebt ook suikervrije) Ik vraag de mensen om zolang mogelijk met de traktatie te doen. Niet direct kauwen maar eerst in de mond rond laten gaan. Beweeg de traktatie naar je rechterwang en naar je linkerwang. Hoe voelt de traktatie aan in de mond? Hard, zacht of korrelig? Proef eens goed? Smaakt het zoet of zout? Daarna proberen we 30 keer te kauwen voordat we het snoepje doorslikken. Laat mensen hun ogen sluiten terwijl ze de oefening doen.
Goed om te weten
Als je les geeft in een verpleeghuis dien je eerst toestemming te vragen gezien niet iedereen alles mag eten. Mensen met diabetes mogen best 1 dropje, je hebt immers net een tijd bewogen. Senioren kunnen soms last krijgen van slikproblemen. Doordat ze lang kauwen maken ze meer speeksel aan waardoor ze zich misschien kunnen verslikken. Meestal veroorzaakt dit een hoestbui. Hoesten zorgt ervoor dat datgene wat in de luchtpijp is gekomen er als het ware ‘uit wordt geblazen. Blijf zelf rustig en blijf bij de deelnemer.
6 stappen voor een mindful maaltijd
- Creëer een rustige eetomgeving: Begin met je eetmoment tot een focusmoment te maken. Ga rustig aan tafel zitten, zonder afleidingen zoals tv of je telefoon. Laat dit een moment zijn waarin je met volle aandacht aanwezig bent bij je eten.
- Ruik en observeer je voedsel: Voordat je een hap neemt, neem een moment om je eten echt te zien en te ruiken. Laat je zintuigen ontwaken en proef alvast een klein beetje in je gedachten. Dit helpt je om je lichaam klaar te maken voor het eetproces.
- Kleine happen, veel kauwen: Neem kleine happen en begin te kauwen. Probeer elke hap 20 tot 30 keer te kauwen. Je kunt het aantal langzaam opbouwen als dit in het begin onwennig voelt. Dit maakt niet alleen het verteren makkelijker, maar het geeft je ook een moment van rust.
- Leg je bestek tussen de happen neer: Tussen elke hap leg je je bestek neer en wacht je totdat je mond leeg is. Dit is een manier om de snelheid van je eettempo te vertragen en je maaltijd langer en bewuster te laten duren.
- Proef en verken de smaak: Terwijl je kauwt, let je op de textuur, smaak en temperatuur van het eten in je mond. Voel je de smaakverandering? Ontdek je iets nieuws? Dit helpt je ook om het eten meer te waarderen.
- Ademhaling en dankbaarheid: Voor je een nieuwe hap neemt, adem diep in en uit. Wees even dankbaar voor het voedsel dat voor je ligt en het werk dat je lichaam doet om dit te verteren.
Paula’s nieuwe boek is uit. Stoelyoga voor iedereen! Deel 2 – Tien themalessen vol wijsheid. Bekijk hem hier.
